Yerel Agız

YEREL AĞIZ ÖRNEKLERİ

Aşağıda Yolkaya Köyü’nden derlenen sözcüklerin anlamları verilmiştir. Bu sözcükler, günlük konuşma dilinden derlenmiştir ve alfabetik sıraya göre verilmiştir. Bu ağız örnekleri tamamen Yolkaya Köyü'ne ait değildir şüphesiz. Bu ağız özelliklerine farklı yörelerde de ratstlamak mümkündür.

-SÖZCÜKLER-

-A-

Ağız: Memelerin ilk sağımından elde edilen süt

Aha: İşte

Ahbun: Hayvan gübresi

Akdarma: Tarlayı birinci ve ikinci defa sürme

Alaf: Hayvanlara verilen besin maddesi

Alıç: Sonbaharda, dağlarda yetişen kırmızı ya da sarı renkli, bol çekirdekli bir

dağ meyvası

Annaksız: Anlayışsız

Asbap: Elbise

Aş: Pilav

Aşermek: Gebeliğin ilk dönemlerindeki bedensel ve ruhsal rahatsızlık ve istekler

Avara: İşsiz, güçsüz, tembel

Ayıtlamak: Seçmek

Azıtmak: Kedi, köpek yavrularını uzağa götürüp bırakmak

-B-

Bacı: Kız kardeş

Belemek: Çocuğu sarmak, kundaklamak

Bellilik: İşaret, iz

Beri benzer: Gelişi güzel, aşağı yukarı

Beşik Kerkme: Daha çocuk yaşta veya kundakta olan kız ve erkek çocukları ilerde

evlendirmeye karar vermek

Bıldır: Geçen yıl

Bi yol: Bir ara

Boz: Sürülmemiş, otlu bırakılmış tarla

Büğez: Bu kez, bu defa

-C-

Cıbıl: Fakir, yoksul

Cırmalamak: Tırmalamak

Cırnak: Kedi, köpek gibi hayvanların pençeleri

Cızık: Çizgi

Cicik: Meme

Çiğer: Hısım, akraba

Cillenmek: Çimlenmek, yeşermek

-Ç-

Çağıldak: Hayvanların kuyruk bölgelerinde oluşan, yuvarlak ve sert dışkı

Çalınma: Felç olma

Çakı: Cep bıçağı

Çapak: Göz kenarlarında birikerek pıhtılaşan veya kuruyan akıntı

Çebiş: Bir yaşındaki keçi yavrusu

Çemkirmek: Dikleşmek, karşı gelmek

Çir: Kayısı ve erik kurusu

çimmek: yıkanmak
Çimdik: Biraz, bir parça

Çitme: At, katır, eşek gibi hayvanların tekmesi

Çıngı: Kıvılcım

Çorlu: Hastalıklı, dertli

Çökelik: Çökelek

Çüş: Eşekleri durdurmak için söylenen söz

-D-

Dalanmak: Köpek tarafından ısırılmak

-F-

Fışkı: Hayavan pisliği

-G

Gangal: Yeşil yapraklı, dikenli, soyulup yenebilen bir bitki

Gatmer: Yufkanın üst üste konulması ile yapılan bir çeşit yağlı börek

Gaydalanmak: Bir şarkı veya türküyü kendi kendine mırıldanmak

Geçe: Akarsuyun karşı tarafı

Gıdik: Keçi yavrusu

Gavurga: Buğdayın avrulmasıyla elde edilen yemiş

Göbelek: Mantar

Göresimek: Özlemek

-H-

Habire: Devamlı, sürekli

Hamlamak: Ayakların yorulması

Hangırdamak: Kadınların yüksek sesle abartılmış bir şekilde gülmeleri

Haşıl: Un bulamacı

Hınik: Sümük

Hedik: Kaynatılan bulgurun üzerine ceviz, şeker, üzüm karıştırılarak yapılan

eğlencelik yemiş

Diş Hediği: Çocuğun ilk dişi çıktığı zaman yapılıp komşulara dağıtılan hedik

Herif: Aile reisi, evin beyi

-İ-

İbicek atma: Bir şeyi bir kaç kişi arasında paylaştırmak için yapılan işlem, yapıldığına

dair işaret koyma

-K-

Kalem: Buğdayın boy atma zamanında uzaması, başak

Karış: Beddua

Kaş: Bir dağ veya tepenin kenar yeri

Keçeleşmek: Vücudun bir bölümünün uyuşması, karıncalaşmas

Keleni: Tarla faresi

Kerme: Hayvan pisliğinin kalıp kalıp kuruması ile oluşan bir çeşit tezek

Keven: Dikenli bir ot

Kırklık(Gırklık): Davar kırkılan makas

Kırtik: Küçük sabun

Kızana gelmek: Hayvanların çiftleşme isteği

Kip: Çok sağlam

Kembe(kömbe): Külde pişirilen mayasız ekmek

Köz: Ateşin kızıl hali

Kunnacı: Doğurması yaklaşmış hayvan

Koçsak: Koç isteyen davar

-L-

Lağlanmak: Alay etmek

Loğ: Toprak damlı evlerde yağmurun dibe geçmesini önlemek için yapılan ağır

ve silindir şeklinde olan taş

-M-

Malamat: Rezil rüsva

Mayıs: Koyun ve sığır pisliği

Mertek: Ahşap evlerde direkler arasına dizilen kısa kesilmiş ağaç

Mitil: Yüzsüz yorgan

-O-

Oğlak: Keçi yavrusu

Omaç: Saça ekmeği gibi açıldıktan sonra tandırda hafifçe kavrulan yufkanın

parçalara ayrılmasıyla yapılan çorba

-Ö-

Höllük: Bebeklerin altına konulan çok ince killi toprak

-P-

Peş: Etek, Üç Peş ( Üç etek )

Pıtırak: Tarlalarda insanın ayaklarına yapışan dikenli bir ot

Pisik: Kedi

-S-

Sadır: ciş

Süzek: Yoğurt, peynir vb. Şeyleri süzmek için kullanılan torba

-Ş-

Şişek: Altı ayla bir yaş arasındaki dişi koyun

-T-

Telek: Kuşların ve kümes hayvanlarının kanatları ya da kanat kalemleri

-U-

Uvarmak: Onarmak

-ü-

-Y-

Yal: Çoban köpekleri için undan hazırlanmış bir bulamaç

Yel: Ağrı, sızı ( Ayrıca rüzgar olarak da kullanılır )

-Z-

Zerze: Kapı kilidi

Zibil: Çöp, artık

Duyurular: